Internet als medium van sociaal-wetenschappelijk onderzoek

Het Internet is niet alleen een uniek communicatiemedium voor sociale wetenschappers, maar ook een bijzonder object van sociaal-wetenschappelijk onderzoek.

We zijn bezig te leren hoe we het Internet kunnen gebruiken als instrument voor communicatie en informatie.

Hierdoor verandert:

As We May Think, Write and Read

1. Ontdekking van Vannevar Bush: memex
   
   
2. Hypertekst Revolutie
   
   
3. Hyperteksten zijn gedecentreerde teksten
   
   1. Hiërarchieën en privileges van lineaire papieren teksten worden doorbroken.
      
      
   2. voetnoten en andere secundaire commentaren worden gelezen als elementen die visueel gelijkwaardig zijn aan de basistekst.
      
      
   3. referenties en geciteerde tekst worden geïmplementeerd door verbinding met origineel, waar zij gelezen kunnen worden als deel van die andere contekst.
      
      
4. Structurering van een hypertekst
   
   
   1. legt grenzen vast waarbinnen leesgedrag kan variëren
      
      
   2. bepaalt binnen deze grenzen de kans dat specifieke leestrajecten worden gevolgd.
      
      
   3. Vergelijk het kijken naar schilderij: je volgt de paden die de kunstenaar voor ons oog heeft gecomponeerd en daarbinnen maak je je eigen 'Mona Lisa".

Internet als object van onderzoek en theorievorming

Nieuwe fenomenen

• Virtuele sociale interactie
  
  
• Netwerk- en gemeenschapsvorming
  
  
• Virtuele teams: computer-gemedieerd samenwerken op afstand
  

Eigenaardigheden van cyberspace

1. Een wereld waarin men zich in één oogwenk kan verplaatsen van de ene kant van de aardbol naar de andere: afstand speelt geen rol meer in computer-gemedieerde interacties en communicaties; virtueel leef je vlak naast elke andere netizen in de wereld.
   
   
2. Tijden die in cyberspace gelden zijn alleen versneld, en geïndividualiseerd.
   
   
3. Toekomst van Internet hangt af van wat mensen ermee omgaan, hoe zij in cyberspace hun eigen behoeften, belangen en aspiraties kunnen realiseren.

Cybersociologie legt zich toe op:

1. bestudering van overgang van industrieel naar informationeel kapitalisme
   
   
2. virtuele samenlevingsvormen en -processen die zich via internet ontwikkelen.

Cybersociologie = n e t s o c i o l o g i e.

Internet als onderwijsomgeving

Beloftes van TeleLeren

• Student-gecentreerd: klassikaal onderwijs exit
  
  
• Opdracht gestuurd: non-lineair leren
  
  
• Zelfreflexief leren
  
  
• Geïndividualiseerd in contekst van op samenwerkend leren

Wat doet een cybervakreferent?

Huidige publicatie- en distributiemodel

• Resultaten van overwegend met overheidsgelden gefinancieerd wetenschappelijk onderzoek worden door naar uitgevers gebracht.
  
  
• Uitgevers eisen in ruil voor publicatiebelofte dat auteurs hun copyrights aan hen overdragen.
  
  
• Uitgevers verkopen gedrukt materiaal weer terug aan academische gemeenschap.
  
  
• Facultaire & universitaire bibliotheken worden net als de academici en hun studenten gedwongen om zeer hoge prijzen te betalen voor informatie- en studiebronnen omdat producenten van wetenschappelijk materiaal hun produkten afstaan aan commerciële uitgeverijen.
  
  
• Economische macht in wetenschappelijke publicatiebranche steeds sterker geconsolideerd in handen van slechts een paar grote commerciële ondernemingen.
  

Wat kunnen universitaire en facultaire bibliotheken doen om zich te ontworstelen aan deze extreme monopolisering in de uitgeverswereld?

1. Commerciële uitgevers hebben zich tot nu toe oost-indisch doof gehouden voor protesten uit academische wereld.
   
   
2. ARL vormde in oktober 1997 nieuwe coalitie van wetenschappelijke bibliotheken: Scholarly Publishing & Academic Resources Coalition (SPARC). Drieledige taak:
   
   
   1. creëeren van meer concurrerende markt voor onderzoeksinformatie.
      
      
   2. bevorderen van academische waarden van toegang tot informatie voor onderzoek & onderwijs.
      
      
   3. stimuleren van innovatief gebruik van technologie om wetenschappelijke communicatie te verbeteren.
      
      
3. Andere mogelijkheden van decommercialisering: ICAAP

Problemen en Twijfels

• Is concentratieproces in commerciële uitgeversbranche omkeerbaar?
  Of zet monopolisering zich op wereldschaal nog sterker door?
  
  
• Tegenwicht door versterking van samenwerking met universitaire uitgevers?
  
  
• Kansen van strategie die volledig breekt met het traditionele academische publicatie- en distributiemodel.
  
  
• Om vrije toegang tot informatie voor onderzoek en onderwijs te realiseren hoofdaccent leggen op innovatief gebruik van nieuwe communicatie- en publicatietechnologie.

Nieuwe taken vakreferenten

1. Virtuele bibliotheken scheppen
   
   
2. Structurering van steeds massiever aanbod
   
   
3. Meten van kwaliteit
   
   
4. Automatische classificatie: Meta-tags, Dublin Core
   
   
5. Sociaal-wetenschappelijk portaal: Sociosite.
   
   
6. Vakreferent als Cyborg: op desktop als intelligent agent

Referenties en Informatiebronnen

• Eigenaardigheden van Cyberspace (SocioSite)
  Aanzet voor een sociaal-wetenschappelijke theorievorming van het internet.
• Lineaire and hypertekst
  http://www.sociosite.org/hypertekst.php
• Interactief publiceren in elektronische tijdschriften
  http://www.sociosite.org/ejournals.php
• Virtuele bibliotheken
  http://www.sociosite.org/libraries.html
• Kwaliteit op het Net
  http://www.sociosite.org/kwaliteit.html