Home Subject Areas

UvA Universiteit van Amsterdam
Faculteit der Maatschappij en Gedragswetenschappen
Vakgroep Sociologie
Specialisatie Arbeid, Organisatie & Beleid

Module: Arbeid, Organisatie & Beleid (AOB)

Inleiding Arbeid, Organisatie en Beleid:
Vergelijkende arbeids- en organisatiesociologie

Leerdoel | Programma | Werkwijze | Studiemateriaal | Referentie |


Leerdoel

Het doel van deze module is:
  1. De student maakt kennis met management, organisatie en communicatieproblemen in virtuele organisaties en werkomgevingen, en leert deze problemen ontleden in onderzoeks- en beleidsvragen.

  2. De student raakt vertrouwd met de gedragswetenschappelijke (psychologische, economische en sociologische) benadering van management, arbeid en organisatie.

  3. De student leert de op deze benadering gebaseerd theorieëen toepassen in onderzoek.

  4. De student ontwikkelt het vermogen tot analyseren van beleidsproblemen en keuzevraagstukken in moderne organisaties en werkomgevingen.

top


Programma overzicht

Organisaties veranderen onder invloed van nieuwe technologie, communicatiemethoden, informatisering en internationalisering. De klassieke organisatie van de 20ste eeuw was gebaseerd op nauwgezette taakafbakening, instructie en supervisie van het personeel, aangevuld met professionele bevoegdheden voor de minder-routineuze taken. Voor de introductie van de PC, locale netwerken, email, en internet, was hiërarchische ordening binnen gesloten organisaties ('het bureau') de norm, met de telefoon en de wandelgang als de meest gebruikte spontane communicatiemedia. Dit alles is in korte tijd verandert. Tevens zijn organisaties opener, meer onderling maar losser met elkaar verbonden en diverser van samenstelling. De scheiding tussen werk en thuis vervaagt. Samenwerken is niet aan face-to-face relaties gebonden. Wat dit betekent voor sturing, macht, verantwoording, betrouwbaarheid, effectiviteit, efficiëntie, gelijke kansen, en democratie —acht centrale criteria waarnaar we organisaties kunnen beoordelen— is een vraag die als een rode draad door dit college loopt. Wat valt daarover vanuit vergelijkend onderzoek te zeggen? Welke technologieën, omgevingen, instituties of waarden beïnvloeden de prestaties van (virtuele) organisaties? Welke risico's zijn er en hoe kan daarmee worden omgegaan?

Het programma begint met een eerste gedeelte (in september) over de ontwikkelingen, problemen en kansen van 'virtueel organiseren'. Tevens is het programma zelf virtueel georganiseerd., met materiaal en opdrachten aangeboden op het internet, email verbindingen, een electronische leeromgeving ('BlackBoard') en andere directe 'on line' verbindingen, naast de 'traditionele collegereeks' op maandagavond van 17-19 uur.

Het eerste gedeelte, waarin de studenten in dubbel opzicht kennismaken met de virtuele organisatie, wordt afgesloten met een opdracht. Het tweede gedeelte is gewijd aan de behandeling van de centrale literatuur voor dit moduul. In dit gedeelte worden tevens enkele recente onderzoeken besproken en doet de student een klein beleids- en organisatieonderzoek op basis van een theorie(gedeelte) naar keuze. De reeks wordt afgesloten met een responsiecollege en tentamen.

  1. Inleiding: Geschiedenis van het vak (a)
    Thema: Grondslagen en ontwikkeling: taylorisme, human relations school en de moderne systeemtheorie ('sociotechniek').
    Literatuur: Lammers, hfstk 1, 3 en 3.

  2. Inleiding: Geschiedenis van het vak (b)
    Thema: Grondslagen en ontwikkeling: bureaucratie en andere organisatievormen.
    Literatuur: Lammers, hfstk 1, 3 en 3.

  3. Arbeid, Ruimte en Tijd
    Thema: Tijd-ruimtelijke structurering van de arbeid in historisch perspectief. Van het model van de fabrieksarbeid naar het model van telearbeid.

  4. Informatie en Economie
    Thema: Informatie, onzekerheid en coördinatie.
    Literatuur: Douma en Schreuder.

  5. Contingentie en Organisatie
    Thema: Omgeving, organisatie en structuur.
    Literatuur: Lammers.

  6. Institutie en Organisatie
    Thema: Maatschappij, normen en regels in organisaties.
    Literatuur: Scott.

  7. Strategie, Keuze en Controle in Organisaties
    Thema: Dynamiek en interventie in organisaties.

  8. Economie en Organisatie
    Thema: Transactiekosten en organisatie.
    Literatuur: Douma en Schreuder.

  9. Netwerken en Organisatie
    Thema: Actoren, relaties en structuur.
    Literatuur: Lammers; Scott.

  10. Kennis en Technologie in Organisaties
    Thema: Communicatie en kennistechnologie.

  11. Arbeid, HRM en Organisatie
    Thema: De 'menselijke factor' in organisaties.

  12. Macht en Verandering van Organisaties
    Thema: De organisatie als een complex van machtsfactoren.
    Literatuur: Perrow.

Werkwijze

Hoorcollege
Docenten en gastdocenten introduceren en presenteren een aantal hoofdlijnen en -thema's van het vakgebied.

Werkcollege
Er worden drie werkgroepen gevormd. Een werkgroep "Arbeid" en twee werkgroepen "Organisatie". Studenten kiezen voor één werkgroep en participeren daarin consequent voor de duur van het trimester. Er worden in de loop van het trimester dor eenieder twee opdrachten gemaakt en tevens dient men tenminste één korte presentatie te verzorgen in de werkgroep.

Opdrachten
Gedurende het trimester wordt door iedere deelnemer twee opdrachten uitgevoerd. Dit betreffen respectievelijk twee korte paper van maximaal 5 pagina's A-4 formaat.

Presentatie
Elke deelnemer dient ten minste één maal een korte (maximaal 20 minuten) presentatie te geven over een zelf te kiezen onderwerp uit de verplichte literatuur. Deze presentatie kan door teams van maximaal 2 studenten worden gegeven en vindt plenair plaats. De kern van elke presentatie dient op maximaal één A-4 schriftelijke te worden weergegeven.

Beoordeling
De beoordeling van de module bestaat uit de volgende onderdelen:

top


Studiemateriaal

  1. S. Douma en H. Schreuder [1997] Economic Approaches to Organizations. New York: Prentice Hall. 185 blz.

  2. C.J. Lammers [1998] Organisaties vergelijkenderwijs. Utrecht: Het Spectruym. 450 blz.

  3. C. Perrow [1993] Complex Organizations. A critical Essay. New York: McGraw-Hill. 275 blz.

  4. W. Richard Scott [1995] Institutions and Organizations. Thousand Oaks: Sage. 150 blz.

top


Informatiebronnen

Via het internet kan men toegang krijgen tot een enorme hoeveelheid informatiebronnen die gebruikt kunnen worden voor zelfstudie en uitvoering van opdrachten. In de SocioSite zijn de belangrijkste bronnen bijeengebracht op het gebied van de arbeids- en organisatiesociologie. Hieronder staan verwijzingen naar de pagina's die in het bijzonder relevant zijn voor de bestudering van arbeidsverhoudingen & arbeidsmarkt, organisatie & management, personeelsbeleid en vakbonden. Het is géén verplichte literatuur, maar het is verstandig om deze bronnen te raadplegen bij het schrijven van opdrachten. Aanvullingen en correcties op deze bron-overzichten zijn zeer welkom.

top
Begin | Leerdoel | Programma | Werkwijze | Studiemateriaal | Referentie |

Home Subject Areas